ظرفیت تولید فولاد در آستانه رکورد جدید
مسعود سمیعینژاد مدیرعامل سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) و معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت درخصوص رشد صنعت فولاد میگوید: این صنعت بهعنوان یکی از صنایع راهبردی کشور، طی سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد چشمگیری را تجربه کرده و امروز به جایگاهی مهم در اقتصاد ملی و منطقهای دست یافته است. او تأکید کرد: براساس آمار ارائه شده، ظرفیت تولید فولاد کشور که در سال ۱۳۵۷ حدود ۲میلیون تن بود، اکنون در آستانه دستیابی به ظرفیت ۶۰میلیون تن قرار دارد.
معاون وزیر صمت ادامه داد: هماکنون ایران رتبه نخست تولید فولاد در منطقه و رتبه دهم جهان را در اختیار دارد و این جایگاه را طی چهار سال متوالی حفظ کرده است. ایران با تولید حدود ۶۶درصد فولاد خاورمیانه، سهم قابلتوجهی از بازار منطقهای را به خود اختصاص داده است. صنعت فولاد امروز حدود ۴.۵درصد از تولید ناخالص داخلی کشور، ۱۶درصد از بازار سرمایه، ۱۵درصد از صادرات غیرنفتی و ۸درصد از اشتغال کشور رابهخود اختصاص میدهد. سمیعینژاد گفت: مطابق برنامهریزی انجامشده در افق ۱۴۰۴، ظرفیت تولید فولاد کشور به ۵۵میلیون تن رسیده و روند توسعه این صنعت همچنان بهسمت افزایش ظرفیت تا ۶۰ میلیون تن ادامه دارد. معاون وزیر صمت میزان صادرات فولاد (ارزآوری) در سال گذشته را ۶میلیارد دلار اعلام و تصریح کرد: ایران به یکی از صادرکنندگان مهم فولاد در منطقه تبدیل شده است.
جای واردات و صادرات تغییر کرد
یکیازمهمترین دستاوردهای اقتصادی صنعت فولادپس ازانقلاب،تکمیل زنجیره ارزش است.پیش ازانقلاب،ایران صادرکننده سنگآهن خام و واردکننده فولاد نهایی بود اما اکنون زنجیره از معدن تا محصول نهایی کامل شده است. ایران در تولید آهن اسفنجی (ماده اولیه کلیدی برای تولید فولاد در کورههای قوس الکتریکی) رتبه دوم جهان را پس از هند در اختیار دارد. تولید آهن اسفنجی ایران بیش از ۳۰میلیون تن در سال است. این جایگاه بهدلیل دسترسی به منابع گاز و توسعه فناوری بومی احیاست.برخلاف قبل از انقلاب که فناوری کاملا وابسته به غرب یا شرق بود، مهندسان ایرانی موفق به ابداع و ثبت فناوری ایرانی احیای مستقیم به نام «پرد» (PERED – Persian Reduction) شدند. این فناوری اکنون در چند کارخانه فولادسازی کشور پیادهسازی شده و حتی قابلیت صادرات دانش فنی به سایر کشورها را دارد. این یک دستاورد اقتصادی است. شاید ملموسترین شاخص اقتصادی برای سنجش پیشرفت، تراز تجاری باشد. کشورمان پیش از پیروزی انقلاب واردکننده مطلق فولاد بود و سالانه میلیونها دلار ارز برای واردات تیرآهن، میلگرد و ورق صرف میشد اما امروز ایران یک صادرکننده فولاد است. کشورمان با ظرفیتسازی تولید ۵۵میلیون تن فولاد، یکی از صادرکنندگان جهان در این حوزه است. ارزش صادرات فولاد ایران سالانه بیش از ۸میلیارد دلار برآورد میشود. فولاد پس از پتروشیمی، دومین منبع بزرگ ارزآوری غیرنفتی برای کشور است. این درآمد ارزی در دوران تحریمهای نفتی، نقش حیاتی در تأمین نیازهای ارزی کشور داشت. فولاد ایران امروزه به بیش از ۴۰کشور جهان از جمله کشورهای آسیای شرقی، خاورمیانه و حتی برخی کشورهای اروپایی صادر میشود. البته باید گفت صنعت فولاد تنها یک کارخانه نیست بلکه لوکوموتیو اقتصاد است. توسعه این صنعت پس از انقلاب منجر به فعال شدن معادن سنگ آهن (مانند گلگهر، چادرملو، سنگان و…) شده است. برآورد میشود که صنعت فولاد ایران بهصورت مستقیم برای بیش از ۲۰۰هزار نفر و بهصورت غیرمستقیم برای حدود ۲ تا ۳میلیون نفر اشتغال ایجاد کرده است.
سوپاپ اطمینان اقتصاد ایران
بررسی آمارهای اقتصادی صنعت فولاد ایران نشان میدهد آنچه در بیش از چهار دهه گذشته رخ داده، صرفا یک رشد معمولی نبوده بلکه یک جهش رخ داده است. پیش از انقلاب، ایران کشوری بود که سنگ آهن خود را خام میفروخت و پول نفت را صرف خرید تیرآهن و میلگرد ازغرب میکرد اما امروز جمهوری اسلامی ایران یکی از۱۰قدرت فولادی جهان است که چرخه کامل تولید را از معدن تامحصول نهایی در اختیار دارد.بنابراین رشد ۶۰برابری تولید درحالیکه کشور نیمی از این دوران را در جنگ هشت ساله و تحریمهای سخت اقتصادی گذرانده، از نظر اقتصادی یک دستاورد کمنظیر محسوب میشود. این صنعت اکنون به سوپاپ اطمینان اقتصاد ایران در برابر تکانههای نفتی تبدیل شده و نشان داده که با تکیه بر مزیتهای نسبی (انرژی و معادن) و مدیریت بومی، میتوان حتی در شرایط تحریم، انحصارهای جهانی را شکست و در ردهبندیهای بینالمللی جایگاهی شایسته نام ایران کسب کرد.
