در دورههایی که تحریمها تشدید میشوند، تنشهای سیاسی و نظامی بالا میگیرد، نرخ ارز بیثبات میشود و جامعه با نااطمینانی اقتصادی روبهروست، بازار خودرو دیگر یک بازار مصرفی ساده نیست؛ بلکه به میدان حفظ یا نابودی سرمایه تبدیل میشود. در چنین شرایطی، انتخاب اشتباه خودرو میتواند مالک را با هزینههای سنگین نگهداری، کمبود قطعه، افت ارزش شدید و حتی بلااستفاده ماندن خودرو مواجه کند. این گزارش تحلیلی بررسی میکند در شرایط بحرانی چه خودروهایی را نباید خرید و چرا. توجه داشته باشید که این راهنمایی برای مصرفکنندگان است نه کسانی که قصد درآمدزایی از خرید و فروش خودرو دارند.
خودرو در بحران، دارایی است یا دردسر؟
برخلاف دورههای ثبات نسبی، در شرایط بحرانی خودرو فقط یک وسیله حملونقل نیست. خودرو میتواند ابزار حفظ ارزش دارایی باشد یا به یک بدهی پرهزینه و غیرقابل نقدشوندگی تبدیل شود
تجربه سالهای گذشته ایران، از تحریمهای شدید تا نوسانات ارزی و حتی شرایط شبهجنگی، نشان داده که برخی خودروها در بحرانها «دوام اقتصادی» ندارند؛ حتی اگر از نظر فنی جذاب یا از نظر برند معتبر باشند.
معیارهای شناسایی خودروهای نامناسب در شرایط بحرانی
۱. وابستگی شدید به واردات قطعه
در شرایط تحریم و بحران سیاسی، زنجیره واردات اولین قربانی است. خودروهایی که:
- قطعات اصلی آنها وارداتی است
- قطعهساز داخلی فعال ندارند
- یا تنها از مسیرهای غیررسمی تأمین میشوند
در عمل با کمبود قطعه، خواب طولانی خودرو و جهش هزینه تعمیر مواجه میشوند. نتیجه اینکه به جز معدودی خودروی داخلی با تکنولوژی قدیمی، بسیاری از خودروهای مونتاژی و وارداتی ممکن است با مشکلات عدیدهای مواجه شوند.
۲. فناوری پیچیده و حساس به کیفیت خدمات
خودروهایی با:
- موتورهای توربوشارژ پیچیده
- گیربکسهای خاص (دوکلاچه خشک یا تر، CVTهای خاص)
- سامانههای الکترونیکی گسترده و ADAS پیشرفته
در شرایطی که دسترسی به تجهیزات تخصصی محدود میشود، به جای مزیت، تبدیل به ریسک میشوند.
۳. مصرف سوخت بالا در اقتصاد ناپایدار
در بحرانهای اقتصادی:
- قیمت سوخت میتواند تغییر کند
- سهمیهبندی محتمل است
- هزینه استفاده روزمره اهمیت بیشتری پیدا میکند
خودروهایی با مصرف بالاتر از ۱۰ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، بهویژه در استفاده شهری، عملاً فشار مالی دائمی ایجاد میکنند. بنابراین خودروهای دوگانه مزیت بالاتری برای مصرفکننده خواهند داشت.
۴. نقدشوندگی پایین و افت ارزش شدید
در شرایط رکود و بحران، بازار دستدوم به شدت انتخابی میشود. خودروهایی که:
- مشتری خاص دارند
- شناختهشده نیستند
- یا سابقه بد خدمات دارند
بیشترین افت قیمت و کمترین شانس فروش مجدد را خواهند داشت.




